Przejdź do treści
Fundacja Przywróćmy Pamięć
Przejdź do stopki

Cmentarz wojenny w Rozwadowie Stalowej Woli - uzupełnienia cmentarza wirtualnego

Treść

Cmentarz wojenny w Rozwadowie Stalowej Woli - uzupełnienia cmentarza wirtualnego. Zlikwidowany cmentarz wojenny w Jastkowicach.

Tomasz Nowakowski, płk SG w rez.

Kolega Adam, stale śledzący aukcje przedmiotów związanych z historią Rozwadowa i okolic, zwrócił uwagę na Sterbebild jednego z poległych tu w 1914 r. żołnierzy, wydrukowany w Imst. Ponieważ Adam wygrał licytację, nasza Fundacja weszła w posiadanie kolejnego dokumentu związanego z rozwadowskim cmentarzem wojennym. To pozwala na kolejne uzupełnienie rozwijanego od czasów epidemii projektu cmentarza wirtualnego, możliwe do przygotowania pomimo opracowywania wielkich projektów badawczych przewidzianych na ten rok (Lubelszczyzna, Karpaty).

 

Prezentujemy dziś wizerunek Zsgf. Josefa Sonnweber’a, w chwili wybuchu wojny żołnierza 6 Feldkompanie kuk TKJ 4. Urodził się on 5.03.1889 r w Ehrwald w powiecie Reutte w Kraju Koronnym Tyrol. Poległ w Rozwadowie 1 listopada 1914, co potwierdza wykaz poległych przesłany przez jednostkę zapasową, z kolei na Liście Strat nr 116 z 29 stycznia 1915 r. podano zgodnie z comiesięcznym meldunkiem o stratach, że poległ pomiędzy 26.10 a 3.11.1914 r. Data śmierci 1 listopada jest b. prawdopodobna, z tym że poległych o świcie i w godzinach rannych tego dnia, pochowano w grobie masowym nr 281, co do którego istnieje niemal pełny wykaz pochowanych w nim osób. Brak karty ewidencyjnej grobu Sonnwebera i adnotacji o nim w karcie katastralnej każe przypuszczać, że poległ pod koniec dnia czy nawet już w godzinach nocnych z 1 na 2 listopada, kiedy mogiłę nr 281 już zasypano. Nie wiadomo jak interpretować umieszczoną w Sterbebild informację, że był „strzelcem wyborowym”. Sądząc ze zdjęcia, na którym na mundurze widnieje tzw „sznur strzelecki” tj. oznaka wskazująca, że był żołnierzem osiągającym bardzo dobre wyniki w strzelaniach oraz oznaka „Distanzschätzer”, sformułowanie to odnosi się do faktu przyznania mu prawa do noszenia wspomnianych oznak. W jednostkach strzelców wspomniany sznur miał kolor zielony. W każdym razie był stanu wolnego, pod koniec zasadniczej służby wojskowej, rozpoczętej w 1908 r., został zakwalifikowany do pułkowej Chargeschule tj. do szkoły podoficerskiej, po jej ukończeniu jako zawodowy podoficer pozostał w armii.

 

Jakkolwiek o cmentarzu wojennym w Jastkowicach wspominałem w monografii Nekropolie Wielkiej Wojny nad Wisłą i Sanem wydanej w 2019 r. nakładem Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli, to informacje te ograniczyły się do opublikowania 17 nazwisk pochowanych tu żołnierzy, których szczątki wraz z pozostałymi 25 NN. zostały przeniesione w 1926 r. na teren cmentarza wojennego w Rozwadowie. Choć obiekt ten nie istnieje już od prawie 98 lat, warto przybliżyć jego dzieje i wygląd. Łącznie po założeniu cmentarza jesienią 1915 r. pochowano tu 42 żołnierzy rosyjskich, którzy w większości polegli lub zmarli z ran lub chorób w trakcie walk z października 1914 r. – ci należeli do 180, 182, 183 i 184 pp. Z kolei 12 pochowanych z 19 i 20 pp było ofiarami walk z maja i czerwca 1915 r., do jakich doszło podczas zwycięskiej ofensywy Państw Centralnych zapoczątkowanej przełamaniem pod Gorlicami. Jesienią 1915 r., wykorzystując jeńców rosyjskich, przeniesiono pojedyncze groby rozproszone w trójkącie pomiędzy Brandwicą – przysiółkiem Księże Kolano - przysiółkami Ruda Jastkowska i Moskale, na teren dawnego cmentarza cholerycznego, znajdujący się na gruntach gminnych ok 1500 m na wschód od zabudowań ówczesnych Jastkowic przy polnej drodze prowadzącej do Rudy Jastkowskiej (mniej więcej dzisiejsza Sosnowa, rejon cmentarza polsko-katolickiego, obecnie częściowo zalesiony). Do wiosny 1918 r. obiekt otrzymał drewniane ogrodzenie, na mogiłach ziemnych ustawiono drewniane krzyże. W ewidencji okręgu Tarnobrzeg cmentarz otrzymał nr XI. Jego wygląd z lata 1918 pokazuje załączona fotografia i plan. Możliwe jest, że po komasacji z 1926 r. działkę wykorzystano na założenie któregoś z dwu istniejących obecnie w Jastkowicach cmentarzy.

36884